Sowy – Nocni Łowcy

SOWY – NOCNI ŁOWCY

Opracował Piotr Nagórski

WSTĘP

Sowy to jedna z najstarszych ewolucyjnie grup ptaków, polujących w większości przypadków nocą i posiadająca wiele charakterystycznych tylko dla siebie cech. Należą do niej dwie rodziny – płomykówki (po łacinie Tytonidae) oraz sowy właściwe (Strigidae). 
Sowy, mimo że zawsze obecne w otoczeniu człowieka, nigdy nie cieszyły się jego sympatią. 
Człowiek jest istotą dzienną, a jego głównym zmysłem wykorzystywanym do odbioru bodźców z otoczenia jest wzrok. W następnej kolejności znajduje się słuch, potem zmysł powonienia, dotyku i tak dalej. Mimo. że „głównie oczami” ludzie poznają świat, to jest wiele zwierząt widzących znacznie lepiej, z większej odległości i wyraźniej niż ludzie. Dodatkowo, człowiek widzi dobrze tylko przy stosunkowo wysokim natężeniu światła, kiedy jest jeszcze dość jasno. Kiedy zapada mrok, ludzie nie są w stanie odróżniać wielu szczegółów, a w nocy, nawet kiedy świeci księżyc, człowiek widzi już bardzo mało. 
Kiedy nasi przodkowie żyli w plemionach i jedynym sztucznym źródłem światła były wyłącznie ogniska, wszechobecna nocna ciemność napawała ich ogromnym strachem. Zwierząt, które były wtedy aktywne nie można było zobaczyć, a do uszu skupionych przy ogniu ludzi dochodziły tylko głosy ich aktywności, świat ciemności był tajemniczy i niebezpieczny, i tajemnicze i niebezpieczne także wydawały się zamieszkujące go istoty. 
Jednymi z mieszkańców nocy były (i są nadal) sowy. Bezszelestnie latające, odzywające się straszliwymi głosami „potwory”. Napotykane czasami w dzień także zachowywały się dziwnie – kręciły głowami, patrzyły na przemian raz jednym a raz drugim okiem, groźnie syczały. To wszystko powodowało, że od pokoleń wśród ludzi narastał strach i uprzedzenie do tych zwierząt. 
Dzisiaj, mimo że o sowach wiemy znacznie więcej i poznaliśmy wiele ich tajemnic to i tak wśród niektórych osób dalej pokutują różnorodne, nieprawdziwe i wymyślone historie. Te sympatyczne ptaki nadal podejrzewane są o powiązania z ciemnymi siłami, traktowane jako symbole śmierci. l nadal ich zupełnie naturalne zachowania tłumaczone są najczęściej opacznie, bez jakiegokolwiek naukowego uzasadnienia.

SOWY A INNE PTAKI

Wygląd sów, ich budowa i zachowanie, oraz sposób odżywiania się powodowały, że dawniej uważano je za blisko spokrewnione z dziennymi ptakami drapieżnymi. Jednakże teraz uważa się, że podobieństwo to jest wtórne, a taki wygląd sów związany jest z przystosowaniem do prowadzonego trybu życia. Sowy są drapieżnikami, polującymi w nocy na gryzonie, na inne ptaki a także na owady. Oprócz podobieństw istnieje w budowie sów wiele cech różniących je od ptaków dziennych. 
Jak wszystkie drapieżniki, sowy mają zakrzywiony, silny dziób przystosowany do rozrywania ciał ofiar. Dziób u nasady otoczony jest pozbawioną piór skórą, tak zwaną woskówką. Wokół niego znajduje się kilka długich. szczeciniastych piórek, zwanych piórami czuciowymi (swoim wyglądem bardziej przypominają włosy niż pióra). Ich końce, umieszczone są w skórze w doskonale unerwionych torebkach czuciowych, co powoduje, że są doskonałym zmysłem dotyku. 
Niezwykle charakterystyczny dla sów jest wygląd głowy. Oczy umieszczone są z przodu, a nie jak ma to miejsce u innych ptaków z boków głowy. Wokół nich i dzioba występują drobne, ale liczne, gęste pióra, tworzące tzw. szlarę. Nadaje to głowom sów specyficzny, jakby nieco zbliżony do ludzkiej twarzy wygląd. 
Nogi sów są krótkie lub średniej długości, o opierzonym u prawie wszystkich gatunków skoku. Skrzydła są w porównaniu z wielkością ciała długie, z zaokrąglonymi lotkami pierwszorzędowymi (lotki to nazwa największych, występujących w ptasim skrzydle piór, które pozwalają im na swobodny lot). Ogon sów jest stosunkowo krótki, zwykle zaokrąglony. Składa się zwykle z 12 sterówek (sterówki natomiast to pióra budujące ogon ptaka). Wszystkie sowy mają upierzenie delikatne, upstrzone szarymi, czarnymi i brązowymi plamkami, co doskonale ułatwia im kamuflowanie się i upodobnianie do naturalnych elementów otoczenia. Upierzenie to jest ponadto bardzo puszyste, co sprawia, że wyglądają one na znacznie większe niż są w istocie. Lotki i sterówki tych ptaków pokryte są delikatnym meszkiem, tłumiącym szmery wydawane w czasie lotu, a krawędź największej lotki jest gęsto piłkowana, co powoduje, że w czasie poruszania skrzydłem nie wydają one żadnego głosu (prawdopodobnie każdy miał okazję widzieć i słyszeć lecące łabędzie – one nie mają takiej budowy piór jak sowy. W czasie lotu wydają głośny, słyszalny z daleka świst). Te wszystkie cechy upierzenia powodują, że sowy potrafią latać praktycznie bezszelestnie. 
Sowy przystępują do lęgów zwykle raz w roku. Gniazda umieszczają w dziuplach, szczelinach skał, w budynkach i starych, opuszczonych gniazdach innych ptaków, nierzadko na ziemi. Same, oprócz nielicznych przypadków gniazd nie budują. Są monogamiczne, to znaczy łączą się w stałe pary. Wielkość lęgu. waha się od 1-2 do nawet 8 jaj. Wysiadują samice, aczkolwiek oboje rodzice biorą udział w karmieniu piskląt. Wysiadywanie rozpoczyna się od pierwszego jaja. dlatego pisklęta w gnieździe są w różnym wieku. Młode wykluwają się pokryte puchem ale ślepe i niedołężne. W trakcie rozwoju spomiędzy puchu wyrastają najpierw tzw. Mezoptile, czyli pióra pośrednie. Dopiero później, młodym ptakom wyrastają ostateczne pióra. 
Wcześniej sądzono, że sowy, jako ptaki nocne nie widzą w dzień. Jest to jednak nieprawda. Są gatunki, które doskonale widzą nawet w pełnym słońcu – na przykład wszystkie te, które zamieszkują obszar Arktyki i Subarktyki. W tamtych rejonach, w okresie dnia polarnego, kiedy słońce nie chowa się za horyzontem przez kilka miesięcy, gdyby sowy nie potrafiły widzieć i polować w ciągu dnia – umarły by z głodu. 
Sowy nie tylko doskonale widzą, ale i słyszą. Niektóre gatunki na głowie mają charakterystyczne pęczki piór, przypominające jako żywo uszy. Za ich pomocą pokazuje swój stan emocjonalny. Uszy sów umieszczone są po bokach głowy i przykryte piórami. Otoczone są dobrze umięśnionymi fałdami skórnymi i mogą w razie konieczności szeroko się otwierać. 
Sowy słyszą doskonale, i to bardzo delikatne dźwięki. Dodatkowo potrafią z bardzo dużą dokładnością oznaczyć kierunek i odległość skąd one dobiegają (np. siedząc na gałęzi zlokalizować miejsce, gdzie znajduje się popłskująca w trawie mysz). Technika polowania sów polega bądź to na nasłuchiwaniu siedząc na jakimś wysokim punkcie w otoczeniu. bądź na nasłuchiwaniu w trakcie powolnego lotu nad terytorium. Po zlokalizowaniu przyszłej zdobyczy, ptak błyskawicznie atakuje i łapie ofiarę ostrymi szponami. 
Sowa siedząc, często obraca głowę, raz w jedną a raz w drugą stronę. Sowy potrafią obracać ją pod kątem prawie 270 stopni (to tak. jakby człowiek mógł, siedząc na fotelu, bez ruszania ciała zajrzeć z każdej strony co się znajduje za jego oparciem). Te ruchy głową służą namierzeniu, skąd
dochodzą popiskiwania gryzoni. Sowa słucha najpierw jednym uchem, potem to samo robi drugim. Po chwili już wie. gdzie siedzi jej przyszła ofiara. W świetle księżyca, kiedy człowiek widzi zaledwie na odległość kilku metrów, sowa potrafi zobaczyć i usłyszeć poruszającego się w trawie, gryzonia, l potrafi bezszelestnie nadlecieć i schwytać go. 
  Sowy w przeciwieństwie do dziennych ptaków drapieżnych nie mają wola, nie mogą więc pobierać większych ilości pożywienia na raz. Często więc gromadzą upolowane ofiary w pobliżu gniazda. Upolowanych zwierząt nie rozdrabniają, połykając je z sierścią lub piórami. Ich soki trawienne w żołądku nie są w stanie poradzić sobie z rozpuszczeniem tych części ciała ofiar, więc od czasu do czasu sowy wyrzucają tzw. wypluwki. Są to zbitki włosów. piór, większych kości z upolowanych zwierząt w postaci charakterystycznych „klusek”. Wymiotowane przez ptaki, znajdywane pod gniazdami, mogą być badane, dzięki czemu można stwierdzić jakie gatunki zwierząt padają ich ofiarą. 
  Sowy są drapieżnikami, stanowiąc duże niebezpieczeństwo dla wielu organizmów. Same jednak często padają ofiarą innych. Mimo ostrego dzioba i szponów, na sowy polują dzienne drapieżniki. Bardzo nie lubią sów drobne ptaki śpiewające, atakując je w czasie dnia, kiedy śpią w swoich kryjówkach. Dlatego tak wiele słyszy się o dziwnych zachowaniach sów. Niepokojona w ciągu dnia sowa kręci głową, otwiera i zamyka oczy, groźnie syczy i kłapie dziobem. Puszy się także i kiwa regularnie, jakby chciała powiedzieć – patrz, jestem duża i silna, jestem straszna, odejdź bo zrobię ci krzywdę. Niekiedy, w przypadku bezpośredniego ataku na sowę, kładzie się ona na grzbiecie, wystawiając ku napastnikowi swoje szpony. Jest to zachowanie typowo obronne. 
  W Polsce występuje 13 gatunków sów, w naszym regionie spotyka się dziewięć. Niektóre są pospolite i występują licznie nawet w miejskich parkach i ogrodach. Niektóre spotkać można bardzo rzadko, na przykład w głębi Puszczy Białowieskiej. 
  Sowy to ciekawa grupa ptaków. Nadal jeszcze jest jednak sporo nie poznanych zagadek, związanych z ich biologią i zachowaniem.

JAK MOŻNA CHRONIĆ SOWY

Sowy mimo że są drapieżnikami. to często same padają ofiarą innych. Także człowiek, często bezmyślnie płoszy, niepokoi i niekiedy wręcz zabija. te zupełnie niegroźne dla niego ptaki. 
Jak można sowom pomóc? Pierwszym, najłatwiejszym do realizacji sposobem jest – nie przeszkadzać! Kiedy odkryjemy sowę siedzącą w dziupli, znajdziemy na strychu gniazdo – nie wolno płoszyć tych ptaków, ciągle zaglądać, niepokoić itp. Takie zachowanie może spowodować wyniesienie się ptaka w inne, spokojniejsze miejsce, może doprowadzić do porzucenia lęgu. Przepłoszona ze swojej kryjówki w ciągu dnia sowa jest narażona na ataki dziennych ptaków i może łatwo stać się łupem jakiegoś drapieżcy. 
Sowy, podobnie jak wszystkie inne organizmy, do życia potrzebuje odpowiedniego środowiska. Kiedy nie mogą znaleźć właściwej kryjówki, miejsca na gniazdo i dostatecznej ilości pożywienia, to tam nie będą występować. Dlatego tak ważna jest ochrona miejsc, w których ptaki te mogą istnieć.  
Czasami potrzeby ludzi są tak wielkie, że nie zwracają oni uwagi na innych mieszkańców Naszej Planety. Wycinają wielkie połacie lasów, kierując się wyłącznie swoim interesem, przerabiając pozyskane drewno na meble i spalając je w piecach. Osuszają mokradła i bagna, zamieniając je w uprawne pola. Nawet te gatunki sów, które przystosowują się do życia bliżej ludzi, w wielu przypadkach są przepłaszane, niepokojone, a i niekiedy zabijane. Sowom uniemożliwia się na przykład dostęp do strychów i wież kościołów, deskami zabijając wszystkie otwory; nie mogą się one wtedy gnieździć i opuszczają to miejsce. 
Niekiedy na danym obszarze me ma odpowiednich miejsc na założenie gniazda. Można wtedy sowom pomóc, rozwieszając budki (dotyczy to jednak kilku gatunków, nie wszystkie akceptują te .sztuczne dziuple”). 
Czasami aby sowom pomóc wystarczy je zostawić w spokoju. Niestety, nie wszyscy to potrafią zrozumieć. Dlatego ważne jest informowanie ludzi, że ze strony sów nic złego im nie grozi, a wręcz przeciwnie największym niebezpieczeństwem dla sów jest właśnie człowiek. 
W przyrodzie nie ma zwierząt szkodliwych i pożytecznych. Każde zwierzę spełnia jemu właściwą, ważna rolę w funkcjonowaniu całego ekosystemu. Ale mimo to ludzie kochają jedne zwierzęta, a do innych nie czują sympatii. l chociaż nie jest to słuszne, to trudno jest nie rozumieć np. rolnika, któremu ciężko zebrane zboże zjada plaga myszy. Sowy natomiast są w tym wypadku naturalnym sojusznikiem – polując na gryzonie mogą w krótkim czasie znacznie zmniejszyć ich liczbę.
 Wszelkiego rodzaju historie, mówiące, że sowy mogą zagrozić w jakikolwiek sposób człowiekowi są nieprawdziwe. Nawet największa z naszych sów – puchacz – bardzo rzadko decyduje się na atak na młodą sarnę. A już zupełnie niemożliwe jest, aby sowy mogły atakować i być groźne dla człowieka. Oczywiście, przy bezpośrednim zagrożeniu gniazda, ptaki mogą się zdecydować na atak nawet w stosunku do ludzi. Lecz jest to zachowanie właściwe wielu zwierzęcym matkom – nawet drobne ptaki śpiewające w takich sytuacjach decydują się na samobójczą obronę młodych czy jaj. Jednym słowem. wszelkie historie, mówiące o bezpośrednim zagrożeniu płynącym ze strony sów to nieprawda. 
ZAPAMIĘTAJ
– sowy nie są groźne dla człowieka;
– sowy w wielu wypadkach mogą być pożyteczne dla gospodarki ludzkiej;
– nocny tryb życia sów związany jest wyłącznie z ich biologią a nie jest to dowód na powiązania tych ptaków z ciemnymi mocami;
– dziwne zachowania tych ptaków (syczenie, kłapanie dziobem, ruchy głowy) to sposób na odstraszenie wroga;

Puszczyk Strix aluco

  Puszczyk jest najczęściej spotykają i najliczniejszą sową w Polsce. Występuje w lasach, w parkach czesać w centralnych częściach dużych miast, ludzkich osiedlach, przydrożnych alejach itp. Jest ptakiem osiadłym; obrączkowane ptaki były ponownie znajdywane nie dalej niż kilkadziesiąt kilometrów od miejsca znakowania.
  W Polsce występują dwie podstawowe odmiany barwne puszczyków – brązowa i szara, ale wiele ptaków ma cechy pośrednie. 
  Puszczyk należy do sów średniej wielkości. Długość ciała wynosi okoci 42 cm, rozpiętość skrzydeł dochodzi do 95 cm, a ciężar ciała waha się w granicach 0.5 kilograma. 
  Puszczyki gnieżdżą się w dziurach drzew, czasami w skrzynkach lęgowych a niekiedy nawet w opuszczonych gniazdach wron lub innych większych ptaków. Gniazda niczym nie wyściełają. Samica składa 3-4 białe jaja, w końcu lutego lub na początku marca. Wysiadywanie trwa 28-30 dni. Po wykluciu pisklęta pokryte są gęstym, białym puchem, który później pokrywają pióra pośrednie, białe z poprzecznymi, czarnymi prążkami. 
  Pożywienie puszczyka to w przeważającej mierze drobne gryzonie. Poza tym chwyta żaby. owady, czasami ptaki. Poluje prawie zawsze w nocy. Bardzo rzadko na łowy udaje się także w dzień. Głos puszczyka to dość szybkie „hu hu huuuu”. Tak odzywa się samiec. Samice odzywają się przeciągłym „kiuuwitf”. Głosy te można usłyszeć nocą od stycznia do sierpnia.
Zagrożenia i sposoby ochrony:
Puszczyk nie jest zagrożony wyginięciem, jest licznym i pospolicie występującym ptakiem. W miejscach gdzie występują odpowiednie warunki do występowania tego ptaka, a się go nie spotyka, przyczyna może leżeć w braku odpowiednich miejsc lęgowych. Puszczyki dość chętnie zajmują sztuczne skrzynki lęgowe, odpowiednio obszerne i o wystarczająco dużej średnicy otworze wlotowym. W okolicach gdzie występują mniejsze gatunki sów, nie powinno się jednak wieszać budek dla puszczyków. gdyż te mogły by na nie polować.


Rys. Piotr Nagórski
Włochatka Aegolius funereus

  Jest to niewielka sowa, o długości ciała dochodzącej do 25 cm i rozpiętości skrzydeł niewiele przekraczającej pół metra. Samice są nieco większe. Włochatka jest ptakiem chłodnych obszarów (tajgi), a w Polsce występuje na południu w górach i na północy (Puszcza Białowieska i puszcza Augustowska). Jej areał lęgowy pokrywa się z występowaniem naturalnych borów świerkowych.
  Upierzenie włochatki jest bardzo sute, co sprawia, że ptak wydaje się większy niż jest w istocie. Opierzone są również palce i skok, co świadczy o przystosowaniu do chłodnego klimatu.
  Gniazda zakłada w opuszczonych dziuplach dzięciołów, czasami w skrzynkach lęgowych. Samica składa 4-6 jaj. których wysiadywanie trwa około 26-28 dni. Młode ptaki opuszczają gniazdo po 30 dniach. Pożywienie włochatki to w przeważającej mierze drobne gryzonie, czasami ptaki leśne i bardzo rzadko owady. Głos tej sowy jest bardzo urozmaicony i donośny. Czasami przypomina on szczekanie psa lub rechotanie żab.
Zagrożenia i sposoby ochrony: 
  Włochatka jest gatunkiem związanym bardzo silnie z naturalnymi połaciami lasów, dlatego też występuje bardzo nielicznie. Sposobem jej ochrony jest zapewnienie odpowiedniego środowiska i Jak najrzadsze niepokojenie jej w miejscach występowania.


Rys. Piotr Nagórski
Uszatka Asio otus

Jest to szeroko rozpowszechniony i dość licznie występujący w Polsce gatunek sowy. Występuje w całej Europie i Azji, Afryce i Ameryce Północnej. Spotykana jest w lasach i większych parkach, jednakże nie pojawia się w pobliżu ludzkich osiedli. 
Z wyglądu uszatka przypomina puchacza – jest jednak od niego znacznie mniejsza. Długość ciała wynosi około 35 centymetrów, a rozpiętość skrzydeł dochodzi do 90 centymetrów. Charakterystyczne, umieszczone na szczycie głowy dwa pęczki piór z wyglądu przypominają uszy (stąd nazwa!). Jest to jednak złudzenia. Uszatka, podobnie jak i inne sowy ma uszy umieszczone po bokach głowy. 
Pożywienie uszatki to w prawie 100% drobne gryzonie. Ptaki chwyta wyjątkowo, kiedy niedostępne jest normalne źródło pożywienia. Glos to miękkie „hum bu gu. hum bu gu”. 
Gniazdo uszatka zakłada w opuszczonym gnieździe wrony lub innego, zbliżonego wielkością ptaka. Zupełnie wyjątkowo składa jaja do dziupli lub bezpośrednio na ziemię. W lęgu znajduje się od 4 do 7 jaj. Okres wysiadywania wynosi prawie trzydzieści dni. a po 25 dniach młode opuszczają gniazdo. Nie są jednak wtedy jeszcze lotne i przez kilka tygodni są pod opieką rodziców.
Zagrożenia i sposoby ochrony: 
  Sowa uszata jest dość nielicznym gatunkiem w Polsce. Bezpośrednie działania ochronne w przypadku tego ptaka na nic się nie przydają. Sposobem ochrony jest ochrona miejsc występowania.

Ekipa

 

Opiekun naukowy Koła

 

    Prof. dr hab. Włodzimierz Meissner

Opiekun Naukowy Koła

KEiZK, Pracownia Ekofizjologii Ptaków

Zainteresowania naukowe: ekologia i ekofizjologia ptaków w okresie wędrówek i zimowania

Zmienność morfologiczna siewkowców

e-mail: biowm@univ.gda.pl

strona: http://www.kezk.bio.univ.gda.pl/info-prac/WMS/index.htm

 

Zarząd Koła KOS UG 

 

Prezes:  Zuzanna Pestka

  e-mail: zuz.pestka@gmail.com 

 

 

Zastępca Prezesa: Aleksandra Niemc

  e-mail: ola.niemc@gmail.com 

 

 

Sekretarz: Jacek Mazur

  e-mail: jacek.s.mazur@gmail.com 

Członkowie

 

 Monika Żywicka

 

Data urodzenia/Wiek: 22.10.1992

Moje miasto: Gdynia

Uczelnia, kierunek/Instytucja: Biologia UG

Zainteresowania:

E-mail:  monikagdy@wp.pl

 

 

 

 Jagoda Wolska

Data urodzenia/Wiek:

Moje miasto:

Uczelnia, kierunek/instytucja:

Zainteresowania:

E-mail:

 

 

 

 Paulina Półtorak

Data urodzenia/Wiek:

Moje miasto:

Uczelnia, kierunek/Instytucja:

Zainteresowania:

E-mail:  

 

 

 Magdalena Rusiniak

 

Data urodzenia/Wiek: 17.04.1992

Moje miasto: Gdynia

Uczelnia, kierunek/Instytucja: Biologia UG

Zainteresowania: fotografia, literatura fantasy, ptaki (czasem)

E-mail:  safi92@wp.pl

 

 

 

 Dorota Sawicka

Data urodzenia/Wiek:

Moje miasto:

Uczelnia, kierunek/Instytucja:

Zainteresowania:

E-mail:  

 

 

 Monika Wróbel

Data urodzenia/Wiek:

Moje miasto:

Uczelnia, kierunek/Instytucja:

Zainteresowania:

E-mail:  

 

 

 Karol Lipkowski

Data urodzenia/Wiek: 27.05.1991r.

Moje miasto: miasto stołeczne Śliwice ;-D

Uczelnia, kierunek/Instytucja: UG Biologia

Zainteresowania: Zoologia (zwłaszcza Ornitologia), ekologia, fotografika przyr., podróże i geografia, szport zwłaszcza piłka nożna, b. lubie jeździć w dłuższe trasy rowerowe ale i krótkimi nie gardzę, no jeszcze historia. Bory Tucholskie i pobliskie krainy staram się najlepiej poznać dzięki licznym wyprawom często bardzo dalekim i wyczerpującym czasem kilkudniowym. Teren niezwykle interesujący przyrodniczo,kulturalnie i krajobrazowo. Z tego morał jest taki że zapraszam w ,,Bory” na ptaki! 

E-mail: karol.avesonet.pl@op.pl

 

 

 Wojtek Wojtaś

Data urodzenia/Wiek:

Moje miasto:

Uczelnia, kierunek/Instytucja:

Zainteresowania:

E-mail: 

 

 

 Paweł Marciniak

Data urodzenia/Wiek:

Moje miasto:

Uczelnia, kierunek/Instytucja:

Zainteresowania:

E-mail:  

 

Nasi ludzie na innych uczelniach

 

 Dorota Sochacka

Data urodzenia/Wiek:

Moje miasto:

Uczelnia, kierunek/Instytucja:

Zainteresowania:

E-mail:  

 

 

 Marta Nowacka

Data urodzenia/Wiek: 14.07.1991

Moje miasto: Gdańsk

Uczelnia, kierunek/Instytucja: Fizyka Techniczna, PG

Zainteresowania: ptaki, fizyka,j. francuski, podróże

E-mail: martex111@op.pl

 

 

Przyjaciele

 

 Antoni Marczewski

Data urodzenia/Wiek:

Moje miasto:

Uczelnia, kierunek/Instytucja:

Zainteresowania:

E-mail:

  

 

 Beata Waśko

Data urodzenia/Wiek:

Moje miasto:

Uczelnia, kierunek/Instytucja:

Zainteresowania:

E-mail:  

 

 

 Magdalena Hadwiczak

Data urodzenia/Wiek:

Moje miasto:

Uczelnia, kierunek/Instytucja:

Zainteresowania:

E-mail:  

 

 

 Piotr Nagórski

Data urodzenia/Wiek:

Moje miasto:

Uczelnia, kierunek/Instytucja:

Zainteresowania:

E-mail:  

 

 

 Justyna Szulc

Data urodzenia/Wiek:

Moje miasto:

Uczelnia, kierunek/Instytucja:

Zainteresowania:

E-mail: 

 

 

 Ania Ślęzak

Data urodzenia/Wiek:

Moje miasto:

Uczelnia, kierunek/Instytucja:

Zainteresowania:

E-mail:  

 

 

 Marcin Węsiora

Data urodzenia/Wiek:

Moje miasto:

Uczelnia, kierunek/Instytucja:

Zainteresowania:

E-mail:  

 

 

 Lucyna Wojas

Data urodzenia/Wiek:

Moje miasto:

Uczelnia, kierunek/Instytucja:

Zainteresowania:

E-mail:  

 

 

 Anna Kośmicka

Data urodzenia/Wiek:

Moje miasto:

Uczelnia, kierunek/Instytucja:

Zainteresowania:

E-mail:  

 

 

 Andrzej Kośmicki

Data urodzenia/Wiek:

Moje miasto:

Uczelnia, kierunek/Instytucja:

Zainteresowania:

E-mail:  

 

 

 Jakub Typiak

Data urodzenia/Wiek:

Moje miasto:

Uczelnia, kierunek/Instytucja:

Zainteresowania:

E-mail:  

 

 

 Adam Janczyszyn

Data urodzenia/Wiek:

Moje miasto:

Uczelnia, kierunek/Instytucja:

Zainteresowania:

E-mail:  

 

 

 Brygida Manikowska-Ślepowrońska

 

Data urodzenia/Wiek: 12.09.1985

Moje miasto: Gdańsk

Uczelnia, kierunek/Instytucja: UG, Biologia, doktorantka

Zainteresowania: ptaki, wędkarstwo, eksploracja historyczna

E-mail: BrygidaMS@wp.pl

 

 

 

 Kuba Marciniak

 

Data urodzenia/Wiek: 24.09.1988/nie pamiętam, zazwyczaj muszę odjąć rok urodzin, od obecnego.

 

Moje miasto: Bydgoszcz

Moja Mała Ojczyzna: Bory Tucholskie 

Uczelnia, kierunek/Instytucja: Biologia (UG – I st. i UJ (Kraków) II stopień).

Zainteresowania: Ornitologia i przyroda Polski oraz stref polarnych, rysunek przyrodniczy, książki, góry, poezja śpiewana i szanty, ewangelizacja, tak w tradycyjnym znaczeniu, jak i przyrodniczym, a także wiele innych..

E-mail: kubamarciniak8@wp.pl

 

 

 Artur Niemczyk

Data urodzenia/Wiek:

Moje miasto:

Uczelnia, kierunek/Instytucja:

Zainteresowania:

E-mail:  

 

 

 Liliana Keslinka

Data urodzenia/Wiek:

Moje miasto:

Uczelnia, kierunek/Instytucja:

Zainteresowania:

E-mail:  

 

 

 Patrycja Gogga

Data urodzenia/Wiek:

Moje miasto:

Uczelnia, kierunek/Instytucja:

Zainteresowania:

E-mail:  

 

 

 Jarosław Wrosz

Data urodzenia/Wiek:

Moje miasto:

Uczelnia, kierunek/Instytucja:

Zainteresowania:

E-mail:  

 

 

 Gerard Bela

Data urodzenia/Wiek:

Moje miasto:

Uczelnia, kierunek/Instytucja:

Zainteresowania:

E-mail:  

 

 

 Leszek Skrzelowski

Data urodzenia/Wiek:

Moje miasto:

Uczelnia, kierunek/Instytucja:

Zainteresowania:

E-mail:  

 

 

 Jacek Chruściel

Data urodzenia/Wiek: coś około 30

Moje miasto: Łuków

Uczelnia, kierunek/Instytucja:

Zainteresowania:

E-mail: jacekchrusciel@gmail.com

 

 

 Piotr Piliczewski

Data urodzenia: 17.07.1984

Moje Miasto: Rumia

O sobie: Obecnie doktorant w Katedrze Anatomii i Zoologii Kręgowców Uniwersytetu Szczecińskiego – doprowadza do stanu przedzawałowego kosy na Cmentarzu Centralnym i w parku Żeromskiego. Prawdopodobnie jedyny w Pl herpetolog z licencją obrączkarską na wszystko.

Zainteresowania naukowe – zoologia, ekologia, ekologia behawioralna, etologia

Zainteresowania (po części) pozanaukowe – różnorodne, od hodowli węży i małych ssaków poprzez kynologię, etnobiologię i relacje człowiek – zwierzęta na dobrym ambiencie, muzyce klasycznej, sprawdzaniu jędrności biustów szczecińskich studentek i obserwowaniu ludzi kończąc. 

Rezerwat “Mewia Łacha”

REZERWAT „MEWIA ŁACHA”

OPRACOWAŁ:

PIOTR NAGÓRSKI

 

 

 

Rezerwat przyrody Mewia Łacha – ptasi rezerwat przyrody na Pobrzeżu Gdańskim, utworzony w 1991 r., o powierzchni 150 ha (składa się z dwóch części – gdańskiej na obszarze Wyspy Sobieszewskiej o powierzchni 19 ha i większej o powierzchni 131 ha po wschodniej stronie Przekopu Wisły na obszarze gminy Stegna w sąsiedztwie Mikoszewa) nad Zatoką Gdańską przy ujściu wiślanej odnogi zwanej Przekopem Wisły do Bałtyku. Rezerwat chroni miejsca lęgowe różnych gatunków rybitw i siedliska żerowania i odpoczynku ptaków siewkowych. Od roku 2007 jest to ponownie jedyne w Polsce miejsce gnieżdżenia się rybitw czubatych – ok. 400 par (2007) i ok. 300 (2008). Gniazdują tu również rybitwy białoczelne, rybitwy rzeczne, sieweczki obrożne, ostrygojady, w przeszłości na łachach (piaszczystych wyspach) gniazdowały także kolonie mew srebrzystych i śmieszek, w rezerwacie notowano również lęgi rybitw popielatych oraz jedyny w Polsce przypadek lęgu sieweczki morskiej. Największym zagrożeniem dla lęgów ptaków są turyści. W związku z tym istnieją ograniczenia w poruszaniu się po rezerwacie. Jest tylko jedna ścieżka, po której wolno przechodzić ludziom, prowadzi od Wisły wzdłuż nasady piaszczystego cypla na plażę. Nie wolno przechodzić przez ograniczające ścieżkę taśmy, nie wolno wprowadzać (nawet na ścieżkę) psów, nie wolno plażować w rezerwacie (nawet na dopuszczonej do spacerów ścieżce), nie wolno podpływać i wchodzić na piaszczyste wysepki ani na odgrodzony cypel i wydmy.

Fot. 1 Ścieżka prowadząca do rezerwatu od strony Gdańska

 

 

W rezerwacie znajdują się też m. in. stanowiska podlegających ochronie mikołajka nadmorskiego (Eryngium maritimum) i kruszczyka rdzawoczerwonego (Epipactis atrorubens). Najbliższe miejscowości to Mikoszewo i Świbno. Ujście dla Wisły bezpośrednio do morza w tym miejscu zostało wykonane w 1895 r. ręką człowieka. Człowiek przekopał ląd, usypał po obu stronach groble, resztę dokończyła natura. Prądy morskie przy ujściu Wisły znoszą piasek i budują wyspę. Niektóre z nich, u zamknięcia ujścia, zmieniają tylko swój kształt inne natomiast stabilizują się na stałe łącząc się z lądem tworząc nowy krajobraz. Koniecznie trzeba zobaczyć to urocze miejsce, którego kształtowanie rozpoczął człowiek a którego ostateczny kształt powstaje przy pomocy natury. Rozpościerają się stąd wspaniałe widoki, najpierw na drugi brzeg Wisłą, później na zatokę i porty Gdańska i Gdyni oraz długą wstęgę plaży Mierzei Wiślanej. Naprawdę warto to zobaczyć dzieło człowieka. Głównym celem utworzenia rezerwatu była ochrona bytującego tutaj ptactwa. Żyje tu ponad 20 gatunków ptaków a 60 obserwowano w trakcie sezonowych wędrówek.

Fot. 2 Odpoczywające w rezerwacie kormorany (Phalacrocorax carbo)

 

 

 

W rezerwacie gniazdują sieweczki i ostrygojad . Gniazda tutaj budują również mewy i rybitwy oraz inne ptaki: perkoz dwuczuby, bąk, łabędź niemy, łyska, kokoszka wodna, ohar oraz ptak drapieżny – błotniak stawowy. Niektóre spośród żyjących tutaj ptaków budują swoje gniazda wprost na piasku lub wśród kamyków. Dlatego też, w okresie lęgowym na wydmach i piaszczystych łachach nie powinni się pojawiać turyści: zarówno jajka jak i pisklęta mają „barwy ochronne” – doskonale zlewają się z otoczeniem i nieostrożny turysta może doprowadzić do powstawanie nieodwracalnych szkód. Na terenie „Mewiej Łachy” rosną interesujące gatunki roślin. Są to: aster solny (uznany za gatunek narażony na wyginiecie w Polsce), kanianki (które są pasożytami innych roślin), kokornak powojnikowy, babka piaskowa oraz storczyki – kruszczyk rdzawoczerwony i listera jajowata.

Fot. 3 Sieweczki obrożne (Charadrius hiaticula)

 

 

Fot. 4 Szlachary (Mergus serrator)

 

Na piaszczystych łachach w rezerwacie można obserwować małe stado morskich ssaków. Od 2007 roku widywane jest 3-5 samic fok szarych i jeden samiec z tego gatunku. 31 lipca 2008 r. była obserwowana też foka pospolita – znacznie rzadszy gość na naszym wybrzeżu. Najłatwiej obserwować foki wieczorem lub rano, pamiętając jednak, że nigdy nie ma gwarancji ich obecności. Jeziorka wśród wydm od strony Gdańska, oraz duże jezioro od strony Mikoszewa, są również stałym miejscem bytowania bobrów. Lęgi ptaków gnieżdżących padają niekiedy ofiarą ssaków drapieżnych – głównie lisa, który spowodował w 2008 roku porzucenie przez rybitwy czubate cypla od strony Gdańska i przeniesienie się kolonii na niedostępną, piaszczystą wyspę.

Fot. 5 Kolonia rybitw czubatych (Sterna sandvicensis)

 

 

Atrakcyjność tego obszaru dla ptaków, zwłaszcza w okresie legowym, zależy przede wszystkim od aktualnego układu mierzejek i piaszczystych łach. Liczebność i skład lęgowej awifauny zmienia się z sezonu na sezon. Rezerwat utworzony został jako faunistyczny, ale na uwagę zasługuje również bogactwo flory naczyniowej. Zespół walorów awifauny, a także szaty roślinnej sprawiły, że teren ujścia Wisły-Przekopu po obu stronach rzeki jest unikatowym w Polsce i ważnym w skali Europy obiektem przyrodniczym. – występowanie dużych jesiennych koncentracji siewkowców wędrujących z północy i północnego wschodu jedno z niewielu takich miejsc na polskim wybrzeżu; – występowanie ogromnych letnich, zimowych i wiosennych koncentracji niektórych gatunków mew, rybitw oraz kaczek.
Z racji swych walorów ornitologicznych rezerwat Mewia Łacha została Uznany za Europejską Ostoję Ptaków; – występowanie wielu rzadkich i zagrożonych, w skali kraju i Europy, gatunków ptaków; lista ptaków stwierdzonych na terenie rezerwatu zawiera 219 gatunków;
występowanie fok i bobra;
występowanie muraw nawydmowych i zbiorowisk szuwarowych kształtowanych w
strefie styku lądu i morza w naturalnych procesach rozwojowych, co jest zjawiskiem bardzo rzadkim na wybrzeżu gdańskim;
 – występowanie bogatej i zróżnicowanej flory (ponad 450 gatunków roślin naczyniowych), częściowo o charakterze naturalnym;
występowanie szeregu rzadkich w Polsce i zagrożonych wyginięciem gatunków roślin solniskowych (aster solny, arcydzięgiel nadbrzeżny, sitowiec nadmorski, oczeret Tabernemontana, sit Gerarda, mannica odstająca, muchotrzew solniskowy i koniczyna rozdęta);
występowanie jednego gatunku grzyba(sromotnik fiołkowy),
8 gatunków roślin naczyniowych podlegających ochronie całkowitej (kruszczyk rdzawoczerwony, kruszczyk szerokolistny, mikołajek nadmorski, rokitnik zwyczajny, arcydzięgiel nadbrzeżny, listera sercowata, lnica wonna, kukułka szerokolistna cztery pierwsze znajdują się w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin)
4 gatunków podlegających ochronie częściowej (turzyca piaskowa, kocanki piaskowe, wilżyna ciernista, kruszyna pospolita);
– występowanie 4 gatunków z listy roślin ginących i zagrożonych Pomorza Zachodniego (wyżpin jagodowy, mikołajek płaskolistny, groszek nadmorski, topola czarna).

Fot. 6 Gniazda w koloni rybitw

 

Rezerwat jako ostoja ptaków o randze europejskiej

 Ostoja obejmuje obszar zewnętrzny delty Wisły tzn. Przekop Wisły, niewielki odcinek plaży morskiej, płytkie przybrzeżne jeziora i teren międzywala po prawej stronie przekopu Wisły. Rzeźba terenu kształtowała się w wyniku nakładania się procesów naturalnych i działalności człowieka. Główna częścią ostoi stanowi stożek napływowy Wisły wraz z tworzącymi się w jej obrębie łachami i piaskowymi wysepkami. Stożek napływowy jest młoda i bardzo dynamiczna formą morfologiczną. Jego formowanie rozpoczęło się po otwarciu najmłodszego, sztucznego ujścia Wisły w 1895 roku. W późniejszym czasie wzdłuż ujścia zbudowano falochrony zapobiegające jego zasypaniu przez prądy morskie. Kształt wysuniętej w morze części stożka stale się zmienia w wyniku wzajemnego oddziaływania wód morskich oraz rzecznych.
 W ostoi są dwa zbiorniki wodne. Pierwszy o powierzchni 1,5 ha powstał w wyniku przerwania stożka napływowego podczas powodzi. Drugi większy zwany, Jeziorem Mikoszewskim, o powierzchni 43 ha jest jeziorem mierzejowym. Jego brzegi porasta szeroki pas trzcinowisk. Miejscami występują również nasadzenia olchowe, stopniowo wypierane przez roślinność szuwarów i krzewy.
 Brzeg morski stanowi stosunkowo szeroka piaszczysta plaża. Na jej zapleczu utworzyły się wydmy, częściowo sztuczne zalesione równowiekowym drzewostanem sosnowym oraz mieszanym. Na znacznym obszarze wokół ujścia Wisły wydmy unieruchomiono zaroślami róży pofałdowanej orz wierzby.
 Ujściowy odcinek doliny Wisły jest obwałowany. Obszar między wałami a korytem rzeki w rejonie Mikoszewa pokrywają zalewane łąki wykorzystywane jako pastwiska.
 W krajobrazie występuje duża różnorodność siedlisk. Na obszarze ostoi występuje szereg ciekawych i chronionych zespołów roślinnych. Na obszarze ostoi występuje szereg ciekawych i chronionych zespołów roślinnych. Na wydmach bardzo licznie występuje mikołajek nadmorski. Rosną tu również gatunki rodziny storczykowatych: kruszczyk szerokolistny i kruszczyk rdzawoczerwony oraz tajęża szerokolistna, a także pozostałość łąk halofilnych – ater solny, roślina bardzo rzadka na terenie naszego kraju.
 Na terenie ostoi nie ma zabudowań, jednak w okresie letnim teren ten poddany jest silnej presji turystyczno -rekreacyjnej. 
 Duże znaczenie dla ornitofauny w stożku ujściowym rzeki mają okresowo powstające łachy piach, na których przystępujące do lęgów ptaki nie są narażone na drapieżnictwo ze strony lisa, jenota i psów. Łachy te są jednak bardzo nietrwałe i nawet w czasie jednego sezonu może dochodzić do zmiany ich powierzchni i ukształtowania. Dynamiczne coroczne zmiany stożka ujściowego Wisły powodują, że nie ma tam stałych koloni lęgowych ptaków. Pojawienie się i liczebność koloni lęgowych rybitw i mew jest zmienna z roku na rok i zależny od przebiegów sztormów i stanu wody w Wiśle, które kształtują piaszczyste wyspy w ujściu rzeki. Wyspy takie są jednym wolnym od drapieżnictwa ssaków miejscem dostępnym dla lęgowych ptaków.

 W ostoi Ujście Wisły stwierdzono występowanie co najmniej 29 gatunki ptaków wymienionych w Załączniku I Dyrektywy Ptasiej. Obecnie liczebność tylko 1 gatunku (rybitwy białoczelnej) mieści się w kryteriach wyznaczania ostoi ptaków wprowadzonych przez BirdLife International. Pond 12 z wymienionych gatunków zostało zamieszczone na liście ptaków zagrożonych w Polskiej czerwonej księdza zwierząt.
 Ujście Wisły jest nadal jedną z najważniejszych w Polsce ostoja dla ptaków migrujących. Na terenie łąk zalewowych można obserwować koncentracje siewek : czajka, rycyk, krwawodziób, szlamnik, gęsi: zbożowa (600-869 os.), gęś białoczelna (850-3200 os.) oraz kaczek: krzyżówka, świstun, cyranka, cyraneczka, płaskonos, rożeniec i krakwa (łącznie ponad 6000 os.).
 Od lipca do października teren ten stanowi ważne miejsce odpoczynku i żerowania ptaków siewkowych migrujących z tundry. W czasie jesiennej migracji przemieszcza się przez obszar ostoi do kilkunastu tysięcy ptaków siewkowych. Wśród nich szczególnie liczne są biegusy zmienne, dla których jest to ważne żerowisko i miejsce odpoczynku. W ujściu Wisły obserwowano również największe w Polsce płatkonogów szydłodziobych.
 We wcześniejszych latach obserwowano również w Ujściu Wisły wielotysięczne zgrupowanie mew: małej (ok. 40000 os.), pospolitej (do 150 000 os.), śmieszki (15 000 os.) i srebrzystej (5000 os.). Również licznie gromadzi się tu rybitwy rzeczne (do 3000 os.) i czarne (do 5000 os.). Obecnie tak dużych koncentracji już się nie obserwuje, co może być wynikiem zmian w łańcuchu pokarmowym, np. zmniejszenie się liczby bezkręgowców. Na terenie ostoi przystępowała dawniej do lęgów także rybitwa czubata (ostatni raz 24p. 1991r.) a wyjątkowo także sieweczka morska (1p. W 1992.)

Tab.1 Gatunki lęgowe ptaków na terenie ostoi:

 
1. Bąk (Botaurus stellaris) 2-3m  
2. Bączek (Ixobrychus minutus) 1-2p  
3. Błotniak stawowy (Circus aeruginosus) 1p  
4. Kropiatka (Porzana porzana) 1-13p  
5. Derkacz (Crex crex) P  
6. Żuraw (Grus grus) 1p  
7. Sieweczka morska (Charadrius alexandrinus) 1p  
8. Rybitwa czubata (Sterna sandvicensis) <400p  
9. Rybitwa rzeczna (Sterna hirundo) 4-235p  
10. Rybitwa białoczelna (Sterna albifrons) 65-76p  
11. Podróżniczek (Luscinia svecica) 1-3p  
12. Jarzębatka (Sylvia nisoria) P  
13. Gąsiorek (Lanius collurio) P  
14. Zielonka (Porzana parva) 0-1p  
15. Perkoz dwuczuby (Podiceps cristatus) P  
16. Łabędź niemy (Cygnus olor) <8p  
17. Ohar (Tadorna tadorna) <10p  
18. Cyraneczka (Anas crecca) 0-1p  
19. Krzyżówka (Anas platyrhynchos) <10p  
20. Nurogęś (Mergus menganser) 2p  
21. Kokoszka (Gallinula chloropus) <5p  
22. Łyska (Fulica atra) <10p  
23. Ostrygojad (Haematopus ostralegus) 1p  
24. Sieweczka rzeczna (Charadrius dubius) <12p  
25. Sieweczka obrożna (Charadrius hiaticula) 5-18p  
26. Samotnik (Tringa ochropus) 0-1p  
27. Śmieszka (Larus ridibundus) P  
28. Mewa pospolita (Larus canus) 10-15p  
29. Mewa srebrzysta (Larus argentatus) <60p  

Tab. 2 Gatunki zimujące na terenie ostoi:

 
1. Nur rdzawoszyi (Gavia stellata) P  
2. Bielaczek (Mergus albellus) do 300i  
3. Bielaczek (Haliaeetus albicilla) 20i  
4. Krzyżówka (Anas platyrhynchos) do 1500i  
5. Głowienka (Aythya ferina) do 700i  
6. Czernica (Aythya fuligula) 2000-17500i  
7. Ogorzałka (Aythya marila) 300-12500i  
8. Lodówka (Clangula hyemalis) do 30000i  
9. Gągoł (Bucephala clangula) 500-12200i  
10. Szlachar (Mergus serrator) do 150i  
11. Nurogęś (Mergus merganser) do 1150i  
12. Łyska (Fulica atra) do 300i  
13. Mewa pospolita (Larus canus) 100000i  
14. Mewa srebrzysta (Larsu argentatus) P  
15. Mewa siodłata (Larus marinus) do 1500i  
16. Śniegułą (Plectrophenex nivalis) 120i  
Tab. 3 Gatunki przelotne ptaków na terenie ostoi:

 
1. Nur rdzawoszyi (Gavia stellata) do 40i  
2. Nur czarnoszyi (Gavia arctica) P  
3. Perkoz rogaty (Podiceps auritus) P  
4. Łabędź czarnodzioby (Cygnus columbianus bewickii) do 120i  
5. Łabędź krzykliwy (Cygnus cygnus) do 60i  
6. Bielaczek (Mergus albellus) do 300i  
7. Bielik (Haliaeetus albicilla) <20i  
8. Drzemlik (Falco columbarius) P  
9. Białozór (Falco rusticolus) P  
10. Sokół wędrowny (Falco peregrinus) P  
11. Szczudłak (Himantopus himantopus) P  
12. Szablodziób (Recurvirostra avosetta) P  
13. Sieweczka morska (Charadrius alexandrinus) P  
14. Siewka złota (Pluvialis apricaria) P  
15. Batalion (Philomachus pugnax) 650-1000i  
16. Szlamnik (Limosa lapponica) do 50i  
17. Łęczak (Tringa glareola) do 2100i  
18. Płatkonóg szydłodzioby (Phalaropus lobatus) do 150i  
19. Mewa czarnogłowa (Larus melanocephalus) P  
20. Mewa mała (Larus minutus) do 40000i  
21. Rybitwa wielkodzioba (Sterna caspia) do 130i  
22. Rybitwa czubata (Sterna sandvicensis) do 1300i  
23. Rybitwa rzeczna (Sterna hirundo) do 3000i  
24. Rybitwa popielata (Sterna paradisaea) do 40i  
25. Rybitwa czarna (Chlidonias niger) do 5000i  
26. Łabędź niemy (Cygnus olor) P  
27. Gęś białoczelna (Anser albifrons) do 4000i  
28. Ohar (Tadorna tadorna) P  
29. Świstun (Anas penelope) 140-2500i  
30. Cyraneczka (Anas crecca) P  
31. Krzyżówka (Anas platyrhynchos) do 2000i  
32. Cyranka (Anas querquedula) P  
33. Płaskonos (Anas clypeata) do 50i  
34. Głowienka (Aythya ferina) P  
35. Szlamnik (Mergus serrator) do 70i  
36. Nurogęś (Mergus merganser) P  
37. Łyska (Fulica atra) do 1500i  
38. Ostrygojad (Haematopus ostralegus) 35i  
39. Sieweczka rzeczna (Charadrius dubius) P  
40. Sieweczka obrożna (Charadrius hiaticula) do 150i  
41. Siewnica (Pluvialis squatarola) do 500i  
42. Biegus rdzawy (Calidris canutus) do 30i  
43. Piaskowiec (Calidris alba) do 343i  
44. Biegus malutki (Calidris minuta) do 100i  
45. Biegus mały (Calidris temminickii) P  
46. Biegus kszywodzioby (Calidris ferruginea) do 50i  
47. Biegus zmienny (Calidris alpina) do 1500i  
48. Biegus płaskodzioby (Limicola falcinellus) P  
49. Kszyk (Gallinago gallinago) do 1560i  
50. Kulig mniejszy(Numenius phaeopus) do 56i  
51. Kulig wielki (Numenius arquata) do 80i  
52. Brodziec śniady (Tringa erythropus) do 150i  
53. Kwokacz (Tringa nebulatia) P  
54. Samotnik (Tringa ochropus) P  
55. Śmieszka (Larus ridibundus) do 15000i  
56. Mewa pospolita (Larus canus) 150000i  
57. Mewa siodłata (Larus fuscus) do 200i  
58. Mewa srebrzysta (Larus argentatus) do 5000i  
59. Gęś zbożowa (Anser fabalis) 18000i  

Fot. 7 Pisklę mewy śmieszki (Larus ridibundus)

 

Fot. 8 Kuzynostwo J